الملا فتح الله الكاشاني
198
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
اينكه حقتعالى آن نعمت لذت بر او ارزانى فرمود نزد انزال منى گفتند كه راست فرمودى اكنون بفرما كه فايدهء غسل جنابت و ثواب آن چيست حضرت فرمودند كه مؤمن چون نيت كند حقتعالى براى او در بهشت كوشكى بنا كند و هيچ بندهء نباشد كه چون غسل جنابت كند مگر كه حقتعالى با فرشتگان به او مباهات كند و گويد اى فرشتگان بندهء مرا ببينيد كه به غسل جنابت قيام كرده است براى امتثال امر من كه خداوندم گواه باشيد كه من او را بيامرزيدم و بهر موى كه بر تن و سر وى است هزار حسنه براى او نوشتم و هزار سيئه او را محو كردم و هزار درجه براى او بلند كردم احبار چون اين بشنيدند گفتند ( اشهد ان لا إله الا اللَّه و انك رسول اللَّه ) و چون وضوء و غسل متضمن مثوبات جليله است كه از عظم نعماى او سبحانه است از اينجهت در عقب آن ميفرمايد كه * ( وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّه عَلَيْكُمْ ) * و ياد كنيد نعمت خداى را كه انعام كرده است بر شما باسلام و احكام و شرايع آن تا تذكير شما نمايد بمنعم حقيقى و ترغيب شما كند در شكر گذارى او * ( وَمِيثاقَه الَّذِي واثَقَكُمْ بِه ) * و ياد كنيد پيمان او را كه بسته است شما را به آن يعنى ميثاقى كه در ليلة العقبة با حضرت رسالت ( ص ) بستيد و سمعا و طاعة بيعت نموديد در عسر و يسر و منشط و مكره * ( إِذْ قُلْتُمْ ) * چون گفتيد * ( سَمِعْنا ) * شنوديم قول ترا * ( وَأَطَعْنا ) * و فرمانبردارى نموديم امر ترا و گفتهاند كه مراد بيعت رضوان است كه در تحت شجره واقع شده در حديبيه و ذكر اين هر دو بيعت در محل خود مذكور خواهد شد و از امام محمد باقر صلوات اللَّه عليه رواية است كه مراد بميثاق عهدى است كه رسول ( ص ) از امت گرفت در حجة الوداع بولايت امير المؤمنين عليه السّلام و بر تحريم خمر و بر كيفيت وضوء و از مجاهد نقل است كه مراد عهدى است كه حقتعالى با بندگان بسته بود در روز الست و اينقول ضعيف است * ( وَاتَّقُوا اللَّه ) * و بترسيد از خداى در فراموشى نعمت و شكستن بيعت * ( إِنَّ اللَّه ) * بدرستى كه حقتعالى * ( عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ) * داناست به آنچه در سينه ها مخفى است پس شما را بر آن مجازات خواهد داد ( فضلا عن جليات الاعمال ) صاحب بحر الحقايق در تاويل اين هر دو آيه فرموده كه معنى آيه به زبان اهل اشاره آن است كه برخيزيد از خواب غفلة و متوجه شويد بنمازى كه معراج شما است در رجوع بمعنى قرب پس روىهاى خود را كه بدان توجه به دنيا كردهايد بشوئيد به آب توبه و استغفار و دستها را پاك سازيد از تمسك بعلايق دارين و تعلق بما فى الكونين و مسح كنيد سرها و پايها را يعنى بذل نفس خود كنيد و دست بر انانية آن كشيده سلب آن كنيد و اگر شما را جنابت رسيده است از التفات به غير ما پس پاك سازيد نفوس را از معاصى و دلها را از رؤية طاغيان و اسرار را از ملاحظه اغيار و ارواح را از آرامش به غير ما و شر اشرار را از لوث وجود خودبيني شعراى به پندار